ماهی کپور، یکی از گونههای زیبا و گرامی از خانوادهٔ کپورماهیان، در آبهای شیرین جهان گسترش یافته است. این ماهی در منابع مختلف از رودخانهها و دریاچهها تا تالابها و سدها یافت میشود. اما، جمعیتهای وحشی این ماهی در حال کاهش است و در برخی مناطق تبدیل به گونهای مهاجم شده که موجب آسیب به گونههای دیگر محیط زیست شده است.
این ماهی، با طول بین ۴۰ تا ۸۰ سانتیمتر و حداکثر طول ۱۲۰ سانتیمتر، از جمله ماهیانی است که به سرعت در شرایط پرورشی رشد میکند. وزن متوسط آن معمولاً بین ۲ تا ۱۴ کیلوگرم است، اما ممکن است به بیش از ۴۰ کیلوگرم هم برسد. این ماهی دارای بالههای پشتی با ۳ تا ۴ خار سخت و ۱۵ تا ۲۱ شعاع نرم است و همچنین دارای باله مخرجی با ۳ خار سخت و ۵ یا ۶ شعاع نرم است.
غذای کپور متنوع است و شامل گیاهان، جانوران ریز، کرمها، سختپوستان، لاروهای حشرات، و حتی نوزادان خودش میشود.
از نظر زیستگاه، این ماهی علاقهمند به آبهای گرم و آرام با بستر نرم است، با تحمل دماهای بین ۳ تا ۳۵ درجه سانتیگراد و دمای بهینه بین ۲۳ تا ۳۰ درجه سانتیگراد. از لحاظ تکثیر، کپور یک ماهی تخمگذار است که میتواند در فصلهای مختلف به تخمگذاری بپردازد.
پرورش این ماهی در جهان بسیار گسترده است و چین یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آن محسوب میشود. از تخم این ماهی همچنین برای تولید خاویار استفاده میشود.
هرچند که پرورش و تکثیر این ماهی در مزارع ماهیپروری انجام میشود، اما گسترش آن در مناطق غیرطبیعی باعث آسیب به گونههای بومی و تعادل زیستی محیط زیست شده است. این ماهی در برخی موارد باعث آسیب به گیاهان آبزی و دیگر آبزیان، همچنین حیواناتی مانند اردکها و بومپشتها شده است
ماهی کپور، با توانایی تولید تعداد زیادی تخم، میتواند در هر دورهٔ تخمگذاری میلیونها تخم را در آب رها کند. اما تنها بخش بسیار کوچکی از این تخمها تبدیل به نوزادان ماهی میشوند. بسیاری از آنها به علت آلودگی به قارچها، باکتریها و انگلها از بین میروند و یا توسط جانوران دیگر خورده میشوند.
در جهان، تولید کپور معمولی بهصورت گسترده انجام میشود، اما این تولیدات گاهی باعث ورود این ماهی به محیطهای جدید و غیرطبیعی شده است. این ماهی به دلیل تکثیر فراوان و توانایی سازگاری با شرایط مختلف، به عنوان گونهای مهاجم وارد بسیاری از اکوسیستمها شده و منجر به تخریب گیاهان آبزی و از بین بردن گونههای دیگر شده است.
این مسئله بهطور خاص در ۵۹ کشور دنیا مشکل ایجاد کرده است و تلاشهای زیادی صورت میگیرد تا کنترلی بر تولید و گسترش این گونه مهاجم داشته باشند و اثرات منفی آن را کاهش دهند. از روشهای مبارزه با این مشکل، میتوان به کنترل تولید تخم و استفاده از مواد محرک تخمگذاری با هدف کاهش تولید تخمها اشاره کرد.
با وجود مشکلاتی که وجود دارد، تولید کپور معمولی بهعنوان یک منبع غذایی مهم و گسترده مورد استفاده قرار میگیرد. از تخم این ماهی برای تولید خاویار استفاده میشود و گوشت آن نیز در بسیاری از کشورها به عنوان یک منبع غذایی ارزان و پرطرفدار شناخته شده است
